اشاره: متن ذیل تحلیلی ست از سرگذشت بانوی بزرگ گل اندام (آبه میرزا) که توسط اندیشمند فرهیخته جناب آقای عیسی مسیح به کاوش گرفته  شده است. در صحبتهای که با هم داشتیم ایشان یادی کردند از آبه میرزا و نوشته ای که در مورد ایشان رقمی نموده اند. با تمام ارادت و عشقی که به موسیقی بویژه به دمبوره و "غزل" هزاره ها دارم از ایشان خواستم متن مذکور را برای چاپ در سخن نو در اختیار من نهند. ضمن سپاس از این اجابت جای امیدواری خواهد بود که این متن تا حدودی حجابِ فاصله ی  شناخت را میان ما و بانو گل اندام کم کرده و درضمن مروری نیز باشد بر نامرادیها و ناانسانیهای که برایشان و برکلیت هزاره ها رفته است .   - جواد آشنا

«تنها صداست که می ماند»   عیسی مسیح

گل صد برگ تابستانم ای یار
فرار از ملک مالستانم ای یار

در طبقه بندی استراتژی مبارزه؛ یکی ازتقسیمات، تقسیمات آن به مبارزه باز و مبارزه بسته می باشد. مبارزه باز در رژیمهای دموکراتیک و مردمی صورت می گیرد اما در رژیمهای استبدادی و اقتدارگرا جایی برای مبارزه باز وجود ندارد. در مبارزه بسته کسانی که خارج از گروه حاکم هستند مجبورند به مبارزه پنهانی و یا مبارزات زیر زمینی روی بیاورند. سخت ترین مبارزه همان مبارزه زیر زمینی است چرا که در مبارزات زیر زمینی فضای مبارزه آن قدر بسته و پیجیده است که راهی جز ترور و شایعه باقی نمی ماند و گاه حتی گروه حاکم این قدر مسلط است که حتی فرصت ترور و شایعه را نیز از دیگران می گیرد، اینجاست که مبارزه در زبان که هنر و ادبیات نیز جزء آن است خود را نشان می دهد. چنین مبارزه ای هنگامی تبارز می کند که دیو استبداد فضای نفس کشیدن را نیز از گروه محکوم می گیرد. برای چنین کاری از ابرازهای متفاوت استفاده می کنند از سخت ترین کشتارها و سرکوب و قتل عامها گرفته تا بردگی قانونی که بدترین وضعیت ممکن است. در بردگی قانونی انسان غیر خودی ابتدا مجرم تلقی شده و آنگاه انسانیت او از او سلب می شود. وقتی انسانیت او از او سلب شد منزلت اجتماعی انسان محکوم توسط انسان حاکم تعین می گردد. و این یعنی مرگ انسانیت و مرگ زندگی . اوج چنین بازی را می توان در تاریخ سیاسی اجتماعی افغانستان دید. در تاریخ سیاسی و اجتماعی افغانستان هزاره ها بصورت بسیار دهشتناک قتل عام شده اند، به بردگی کشیده شده اند، و مهم تر از همه محکوم شده اند و این محکومیت را جزء از سرشت و سرنوشت زندگی محتوم خود قلمداد کرده بودند. و این چیزی بود که براین جامعه تحمیل شده بود. تاریخ صد ساله افغانستان تابلوی بزرگی از فاجعه مرگ انسانیت و مرگ زندگی برای هزاره هاست. این تراژدی را هیچ کسی نتوانسته است و نمی تواند آن گونه که هست به تصویر بکشد. چرا که اولا تاریخ را در افغانستان قدرت حاکم روایت کرده است و بدین سان تاریخ نیز دراین کشور برده ای از برده های جنایت کاران است ثانیا بقول بودا تاریخ آرشیوی همیشه گزینیشی و انتخاب شده است و لذا برای اینکه به واقعیت اندکی نزدیکتر شویم باید تاریخ را از پایین به بالامورد توجه قرارداد.

در این میان زبان موسیقی؛ بویژه ترانه های فولکولوریک یک معیار خوب برای سنجش مبارزه برای رهایی و انفجار عقده های فرو خورده می باشد که ترانه های هزاره گی همگی از این نوعند. زبان موسیقی در جامعه هزاره حکایت از یک رنج تاریخی دارد. رنجی که تجلی حیات ذهنی انسان محکوم است. موسیقی در این جامعه مطرود و مصلوب صدای اعتراضی است که سکوت مرگبار را می شکند تا خواب خفتگان خفته  را آشفته تر سازد. از این جهت شاید نمی توان کسی را استثنا کرد اما این جهت که یکی را بعنوان شاه بیت این صدای اعتراض اگر معرفی کنیم بدون تردید گل اندام از این جهت یک استثناست. صدای گل اندام  صدای اعتراضی بود که منطق حاکم را بمبارزه فرا می خواند. صدای او شکست سکوت سرنوشت محتوم یک قوم بود. مردمی که نکبت بودن را بر دوش می کشیدند. گل اندام درفضای دهشتناک آن روز ترانه ای را می خواند که تمام فاجعه یک قرن را روایت می کند او از سیاهی می گوید، او از تلخی می گوید، او از نی می گوید که نشان جدایی است. و از سیاهی صحبت می کند که تلخ است. تنباکو برای او معنی خاصی دارد. او تمام تاریخ یک قوم را در این دوبیتی منعکس می کند وانگاه که باصدای سحر آمیزش فریاد می زند که:
دلم از دود تنباکو سیایه/   اگر باور نداری نی گوایه
اگر باور نداری نی ره بشکن/   تمام پرده های نی سیایه
هر انسانی که اندکی از حس انسانیت در کالبد بیمارش باشد را، به تفکر وا می دارد که از خود بپرسد که بر این جامعه چه گذشته است که صدای تارش شیپور غم می نوازد. و چه شده است صدای گل اندام به صدای جمعی تبدیل شده است و رنج تاریخی یک جامعه را روایت می کند براستی که این صدا دیگر صدای گل اندام نیست. صدای اعتراض جمعی بود که از حنجره گل اندام بلند شد.

چندی قبل در پشت مجله "هنرمند" عکسی را دیدم که تاریخ یک قرن سکوت و رنج و درد را بازگو می کرد. رنج یک مادر. آری این عکس، عکس گل اندام بود. گل اندام دیگر آن گل اندام دیروز نبود، دستهای چروکیده اش مثل صورتش خط خطی بود. شیارهای صورتش رنجی را حکایت می کرد که جرمش ماندن و بودن در سرزمین آبا و اجدادیش هست. او موهای سفیدش را با سربند بسته بود و گیسوهای سفیدش را با سه تا پینگ سه رنگ در کنار گوشش حلقه کرده بود. از چهره او فقر و درماندگی را بخوبی می شد تشخیص داد اما پر صلابت و مهربان و متین. با ولع تمام مجله را ورق زدم. تتری توجه ام را جلب کرد. آبی میرزا سبک موسیقایی خودش را دارد. او که بیش از هفتاد سال عمر دارد؛ این هفتاد سال عمر بیش از صدها سال برای او سپری شده است. پاسخهای او بسیار کوتاه بود اما پر محتوا. او در پاسخ به این پرسش که چرا زود خاموش شدی گفته بود: «صدایم را کوران دزدیدند آنها که چشم نداشتند. صدایم از زمانیکه جوانه زده بود، آهسته آهسته از مرز و بوم سرازیر می شد به ننک کوران مبدل شد، صدایم را دزدیدند، یارای زمزمه زندگی ندارم، من از بی صدایی مردم، ولی کوران باصدا شدند و با صدای من در چشمانشان زار زدند.» او در پاسخ به این پرسش که آبی میرزا برایش مانوس است یا گل اندام؟ می گوید هیچ کدام. حالا نه گل اندام مانده است و نه آبی میرزا! چون اندام با تولد میرزا مرد و آبه میرزا با رفتن میرزا! گل اندام خیلی زود سد مردانه ای آواز را شکست و در محیط مردسالار غوغای برپا کرد. صدایش در کوهها و دره ها پیچید و پژواک آن بر دلها نشست. زمانه اش او را تحمل نکرد. صدایش را دزدیدند. صدایش در گلو گیر کرد. این صدا فقط صدای آبی میرزا نبود، صدای یک خلق بود که صد سال سکوت و صد سال جنگ روانی آن را به حاشیه رانده بود. صدایش او را با در و دیوار زندان نیز آشنا کرد. سه سال سیاه در سیاه چال زندان تاوان صدایش را پرداخت. چرخ بی مروت، رفیق وحشت او بود که مثل سایه او را دنبال می کرد. او چون شمع کشته در باد، چون اوراق خزان در طوفان، چون پرده خاکستر در تاریکی رنگ امید باخته بود و مثل یک شمع تنها دلخوشی اش آن آخرین و آن کشیده ترین شعله ما قبل آخرش بود. که در «سوختن یک شمع راز منوریست که آن آخرین و کشیده ترین شعله خوب می داند». آبی میرزا بعد از زندان دیگر صدایش گم شد. او اسیر زمانه اش شد. زمانه ای که جزء شب و سکوت و سیاهی نبود. آبی میرزا فریاد تلخش در گلو مرد. او در سکوتی فرو رفت که مادر فریادهاست. دیگر نه از ستاره سرخ گفت و نه از دریای غم، نه از گریه شبانه و نه از خاک نم خورده از اشک. صدای او جرم هستی او بود. او با صدایش زنده بود. زمانه اش نمی خواست که او زنده باشد، با دزدیدن صدایش او را به صلیب کشیدند. چرا صدای او اعتراض علیه وضع موجود بود. اکنون او تنهاست، تنهاتر از همیشه. نه غیچگی، نه دمبوره ای و نه میرزایی. اما همان صدای اندک که خیلی زود در گلوی او شکست بیمه حیات و جاویدانگی او شد. او با صدای سحر آمیزش یکی از اصیل ترین موسیقی سنتی را از خود به یادگار گذاشت.

آدورنویکی از متفکرین مکتب انتقادی درنظریه «صنعت فرهنگ» موسیقی مدرن را به کالایی تشبیه می کند که برای اشباع بازار تولید می شود. و هنر دچار شئ وارگی می گردد و هرگز نمی تواند روح عاصی بشر را تسکین دهد. بهمین دلیل آدمها با شنیدن یک بار یا دوبار از این نوع موسیقی دیگر تحمل شنیدن آن را ندارند. این در حالی است که موسیقی سنتی هرچه به آن نزدیک شویم و هر چه بیشتر آن را گوش دهیم بیشتر به آن وابستگی نشان می دهیم. و این کشش بخاطر اصالت هنری آن و نیز حس نوستالژیکی است که آدمها در غربت آن می سوزند. موسیقی آبی میرزا از این نوع موسیقی است. او با همین یک کار که از او باقی مانده است فراتر از زمان، هستی را در نیستی تجربه می کند. چرا که تنها صداست که می ماند. و اگر صدها سال بعد دوباره از صدایش بپرسیم خواهد گفت: «شدم خاک و فرو ننشست طوفان غبار من/   هنوز از پرده ای ساز عدم می جوشد آوازم»

از ترک خوردگيِ انار تا ترک خوردگيِ احساس انسانی - جواد آشنا

مواجهه با سفر به يک معنا درآميختن با شرايط، ملاحظات و مقتضياتی ست که ميتوان از آن به تقديرهای کوتاه مدّت تعبير کرد. زيرا ادبيات و خواستهایی را پيشکش ميکند که تا حدودی با گفتمان و علايق مبدأ سفر فاصله دارند. من نيز عملا و نظرا چنين تجربه ای را آزمودم. دو هفته ی از اتراقم در ديار عالمان و مجتهدان (قم) نگذشته بود که "سخن نو" آراسته به کلمات و سطوری شد که حامل مفاهيم و معانیِ بکر بود، و خوشبختانه هنوز هم هست. در همين ارتباط و در همان روزها در بخش نظرات تن به تقدير وعده ای سپردم که هنوز از عدم انجامش شرمنده ام. گفته بودم يادداشتی خواهم نوشت بر متن "احساس انسانی" ولی شرايط دشوار سفر مرا از انجام اين امر مهم در زمان مناسبش باز داشت. امّا از اين امر خشنودم که پسوند "فرصت ممکن ...." را به وعده ام چسپانده بودم؛ و اکنون خوشبختانه صيّاد همان مجال و موقعيت ممکن اما اندک شده ام.

از همان آغاز جناب آقای آزاد مرا (و شايد ديگران را نيز) درگير با دو عنوان نمودند: يکی "ترک خوردگیِ انار" و ديگری نيز "احساس انسانی". و آنسان که از حافظه وبلاگ پيداست، ايشان طی بيست و چهار ساعت از عنوان نخست به دومی پناه بردند. امّا اين هجرت تنها در عنوان خود را نشان نداده بلکه در محتوا نيز خود نمائی کرد. يادداشت من البته درنگی ست بر هر دو متن ايشان؛ چه اينکه رابطه ی عجيب و غريبی می بينم ميان "ترک خوردگیِ انار و ترک خوردگیِ احساس انسانی". تورّق صحيفه هستی (که سرشار و غنی از ذخاير معرفتیِ خداست) تنها با داشتن جهان بينی انسانی و پيراسته از رسوب اشرافيّت نژادی – مذهبی امکان پذيراست.

تحليل نمادها و آيه های حضرت حق (که انسان بزرگترين نماد آن است) از توان ايمان داران صاحب بصيرت بر می آيد؛ و البته بصيرت در بينش و آزادی در ايمان مکمل همديگرند. و اين ترکيب در تضاد آشکار با بينيشهای رجيم و ايمان های اسير قرار دارد. ايمان هر چند به کمک علم از پشتوانه ی معرفتی برخوردار ميشود، اما با بصيرت در بينيش از امراض شرک و کفرانگیِِ اشرافيت نژادی – مذهبی ايمن ميماند. اين متن کوتاه "احساس انسانی" جهانی از معانی و مفاهيم اصيل را با خود حمل ميکند، مثل اينکه "بحر را در کوزه ای" جا داده باشی. و براستی مفاهيم و واژه ها زمانی اصالت شان محفوظ است که در مسير کرامتمندیِ شان بکار گرفته شوند؛ آنچنان که در احساس انسانی اين وجيبه مهم رعايت شده است.

کرامتمندیِِ واژه ها به معنای مهمانیِ آنها سر سفره اذهانی با ايمانهای آزاد است. اذهان و نگاههایی ميتوانند ميزبانیِ کرامتمندی واژه ها را عهده دار شوند که خود از اسارت افکار ناموزون، مدنيت گريز و خدا گريز اشرافيت نژادی – مذهبی آزاد باشد. حفظ عزّت واژه ها بمعنای نگهبانی و صيانت از کرامت انسان نيز هست. کرامت انسان زمانی خدشه دار ميشود که آنرا با نگاهها و زبانهای شرک آلود تفوّق طلبی و اشرافيت خواهی تجزيه کنند. مرداب متعفّن اشرافيت خواهی گلبوته های وحدت انسانی را مچاله کرده و روح کرامت انسانی را می ميراند.

از همين زاويه است که ارتباط نزديکی ميان ترک خوردگیِ انار و احساس انسانی می يابم. "انار" سمبل و نماد همزيستی مسالمت آميز صدها دانه ای ست که در خلقت شان وحدت و يگانگی را تجربه کرده اند، و به تبع آن در کنار هم ميزيیند. امّا فاجعه زمانی است که انار ترک خورده و سقف همزيستی مسالمت آميز شکاف بردارد. ترک خوردگیِ انار سرآغاز وحدت گريزیِ دانه های ست که از فرطِ شهوتِ فربه شدن سقف خانه مشترک را شکافته و زمينه دست درازی عوامل بيگانه برای خاتمه بخشيدن به حيات شان را آماده ميکند.

احساس و وحدت جامعه انسانی نيز با تورّم خواستهای غيرانسانی ِ اشرافيت نژادی–مذهبی درهم ميشکند. تورّم اشرافيت خواهی نرخ بهره کشی و بهره دهی را بالا برده و نظام خلقت را از تعادل داد و ستد بی بهره ميکند. بهم خوردن توازن وحدتمند در مناسبات انسانها، قحطی و خشکسالیِ عزّت و کرامت را در جهان بينی انسانها دربردارد. بنا براين يگانه دشمن وحدت نوعیِ انسانها تفکر شيطانی اشرافيت نژادی – مذهبی ست. از آنرو شيطانی ست که در تقابل آشکار با وحدانيت و الوهيت قرار دارد. وقتی که همه انسانها از دامن عظمتی بنام حضرت حق جاری شده باشند و هر کدام نمادی از زيبائیِ آن باشند؛ پس جای برای آئين های شرک آلودی بنام اشرافيت خواهی نيست. چنين خواهشهائی، نفسانی و رجيم است و می بايستی با صدفهای وحدانيت و عقلانيت آنها را رجم و سنگسار نمود.

و در آخر بعرضم که اگر حق مطلب به شکل وافی و کافی ادا نشده است بخواطر نداشتن مجال بيشتر برای بسط اين موضوع است و فکر ميکنم  در شرايط سفر (بويژه درجهان سوم) همين اندازه نيز جای شکرش باقی ست.

این روزها خبر ناگوار و بسا تلخ حمله کوچی ها در ولسوالی بهسود و لایت میدان احساسات هر انسان معقول را جریحه دار میکند. بدین منظور مقالاتی چندی را قراْت نمودم که اینجا با شما نیز در میان میگذارم.

یک عده نژاد پرستان بیخدا ادعا دارند که کوچی ها فرمان رسمی عبدالرحمن را با خود همراه دارند که از علفچرهای هزارستان استفاده نمایند. پرسش اینست که چرا عبدالرحمن برای کوچی ها فرمان رسمی حق چراگاه ها را در مناطق سایر اقوام و به خصوص در مناطق پشتون نداد که تنها در مناطق هزارستان صادر نموده است؟ مسأله دیگر اینکه که قبیله سالاران تمدن ستیز چرا معاهده خط دیورند را که ذریعه عبدالرحمن امضاء و بعد توسط تمام حاکمان پشتون تبار مورد تأیید قرار گرفته اند به رسمیت نمی شناسند؛ که  فرمان «رویایی» و یا «اصلی» عبدالرحمن و یا بعدا کدام فرمان «ساختگی» عصر حاکمیت آل یحیی را در قسمت استفاده علفچرهای هزارستان برای «کوچی های سیاسی» با نیرنگ سیاسی به رخ مردم می کشانند؟ ادامه...

---------

وضعیت بی جا شدگان ولسوالی بهسود ولایت میدان وردک

-----------

واه، گویی که این واژه ها را بر دلم نوشت،بله نه  تنها اینها فقط واژه ها نبودند بلکه این یکی از درسهای آموزنده زندگیم است که لحظه لحظه در گوشم می گنجد و در بسیاری از مواقع مرا از خواب غفلت بیدار میکند!!

آرزو دارم کاش یک بار دیگر ببینمش، دستش را ببوسم و تشکر کنم. شنیدین که میگن "کوه به کوه نمیرسه، آدم به آدم میرسه!"

اکثراْ در جریان هستید که بعد از به اجرا در آوردن امتحان شهروندی آسترالیا توسط دولت هاوارد، انتقادهایی بیشماری صورت گرفت. دولت جدید و وزیر مهاجرت و شهروندی کریس ایوانس اعلان تجدید نظر در مورد نموده است. مقاله زیر نکاتی جالبی را برای تجدید امتحان مذکور خاطر نشان میکند.

متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.

 بزرگان گفته اند: " نیکی کن و در آب بنداز، روزی پاداشش را خواهی گرفت"، واقعاْ که همانطور است.

داکتر سیما سمر ریئس کمیسیون حقوق بشر افغانستان  را  شاید همه ی آنانی که اهل افغانستان است بشناسند، پس نیاز به هیچگونه تعریف و تمجید و معرفی در اینجا نیست. اخیراْ در بی بی سی خواندم که دولت افغانستان ایشان را نامزد کمیسری عالی سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر کرده است. 

این خبر را اینجا بخوانید 

امیدواریم با پیروزی و احراز این سمت عالی ایشان بتوانند رمق تازه ای به سیمای خدشه دار افغانستان و بالخصوص  زن افغانستانی، بدهد.   

---

------

این شعر مولانا را هنرمندان زیادی خوانده اند ولی ببینید "گروه مهربانو" همچون خود مولانا چه مستانه خوانده است.

حیلت رها کن عاشقا دیوانه شو دیوانه شو/      و اندر دل آتش درآ پروانه شو پروانه شو
هم خویش را بیگانه کن هم خانه را ویرانه کن/   و آنگه بیا با عاشقان هم خانه شو هم خانه شو
باید که جمله جان شوی تا لایق جانان شوی/    گر سوی مستان می​شوی مستانه شو مستانه شو

--

ودیویی دیدنی در باره احمد شاملو از زبان آیدا شاملو

--

سواحل اینجا هر رنگ طبیعت اش

بهار و زمستان اش شادم نمیکند

عطرو گل و بهار رنگ و مشامی دارد

هر شام و صبحگاه شادم نمیکند

طلاطم و طوفان یا نم نم باران

آمو بقدر آبت شادم نمیکند

سرسبز کوهها، دشت است لاله زار

بلبل بخواند آواز شادم نمیکند

این شهر طلای عروسک گلهاست

کابل بقدر نامت شادم نمیکند

صدایی كه درست تعبير نشد - جواد آشنا

متن کامل مقاله را اینجا بخوانید.

مقاله ی پژوهشی فیل زیبریسکی ژورنالست نیشنل جیوگرافیک.

منبع: نیشنل جیوگرافیک

هزاره ها مردمی سخت کوش در کار و تحصیل دانش هستند اماچهره آسیایی و ایمان و اعتقادشان به عنوان یک شیعه مسلمان, دیر زمانی است که باعث شده مورد آماج و حمله قرار گیرند. آیا هزاره ها موفق به یافتن زندگی بهتری در عصر بعد از طالبان خواهند شد؟

در قلب افغانستان فضایی خالی به چشم میخورد, غیبتی بهت آور, آنجا که مجسمه های عظیم بودا روزگاری قد برافراشته بودند. درماه مارس 2001, آخرین روزهای اقتدار طالبان در افغانستان, طالبان راکت هایی را به سوی بوداها آتش کرده , مواد منفجره ای در درون آنها منفجر نمودند. این مجسمه های عظیم در حدود 1500 سال بود که از بلندای بامیان بر این سرزمین می نگریستند. تاجران و مبلغان جاده ابریشم با باورها و اعتقاداتی متفاوت از این سرزمین عبور کردند. مامورین امپراطوری های بسیاری همچون مغول, صفویه, بریتانا و اتحادیه شوروی جاپای خونینی از خود بر جای گذاشتند. کشوری به نام افغانستان شکل گرفت. رژیم های بسیاری سربرآوردند, سقوط کردند و یا سرنگون شدند. و مجسمه های بودا همچنان نظاره گر بودند. اما طالبان مجسمه های بودا را فقط بت هایی غیر اسلامی پنداشتند, ارتدادی حک شده بر روی سنگ. آنها هرگز اهمیت ندادند که وحشی خوانده شوند, از انزوا نترسیدند. نابود کردن مجسمه ها به نوعی مارک باورها و اعتقاداتشان بر فرهنگ و تاریخ بود.

این اقدام همچنین اعمال قدرتی بود بر روی مردمی که سالها زیر نگاههای خیره مجسمه های بودا زیسته اند: هزاره ها, ساکنین منطقه ای دورافتاده در ارتفاعات مرکزی افغانستان معروف به هزاره جات – منطقه مرکزی این مردم- اگر چه کاملا به انتخاب خودشان نبوده است. با در بر گرفتن یک پنجم کل جمعیت کشور افغانستان, هزاره ها سال هاست که مارک بیگانه و رانده شده را خورده اند. آنها عموما شیعیان مسلمانی هستند که در کشوری با سلطه سنی مذهب زندگی میکنند. هزاره ها معروف به انسان های پر تلاشی هستند که با این وجود غالبا شغل های مورد دلخواهشان را ندارند. چهره آسیایی این مردم- چشم های کشیده, بینی کوچک و گونه های پهن- آنها را در طبقه پایین جامعه قرار داده است, چهره ای که یادآور دونیت آنها نسبت به دیگر اقوام است وبعضی آن را حقیقت می پندارند.

ادامه مطلب

یا در اینجا بخوانید

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان یک خبرنگار و دو مدیر مسئول خبر را به علت "استفاده از واژه های فارسی" در بلخ و کابل مجازات کرده اند. بصیر بابی، گزارشگر محلی...  به علت "استفاده از کلمات خلاف اصول فرهنگی و اسلامی" برکنار شده و در سابقه کاری اش این "تخلف" تذکر داده شده... بصیر بابی در گزارشی برای تلویزیون ملی افغانستان که از کابل پخش می شود، واژه "دانشکده" را به جای "پوهنحی" و دانشگاه را به جای "پوهنتون" استفاده کرده بود. وی همچنین "دانشجویان" را به جای "محصلین" بکار برده بود... پیشتر نیز وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان نام "نگارستان ملی" را به "گالری ملی" تغییر داده بود... مطلب کامل در بی بی سی

------

وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان 'استجواب می‎شود'

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان، یکشنبه گذشته (21 دلو / بهمن)، یک گزارشگر تلویزیون این کشور در ولایت بلخ و دو کارمند ارشد این رسانه را، به دلیل کاربرد واژه های فارسی، مجازات کرد.

محمد محقق رئیس کمیسیون فرهنگی و دینی مجلس نمایندگان افغانستان می گوید این مسئله، در جلسه هفتگی کمیسیون بررسی شد و اعضای کمیسیون امور فرهنگی و دینی مجلس، تصمیم گرفتند عبدالکریم خرم، وزیر اطلاعات و فرهنگ افغانستان را، هفته آینده (سه شنبه 30 دلو)، برای استجواب به کمیسیون فراخوانند ... ادامه مطلب در بی بی سی برای افغانستان

کهن دیارا
دیار یارا
دل از تو کندم ولی ندانم
اگر گریزم کجا گریزم
وگر بمانم کجا بمانم

و حال بسیاری از ما شاید احساس کرده باشیم که مهاجرت از وطن چه اندازه آزار دهنده و دشوار است و با رفتار و گفتار مردم اطراف خود چقدر احساس بیگانگی و غریبی خصوصاً تنهایی کرده باشیم،شاید بارها و بارها پیش خود ما فکر کرده باشیم که مهاجرت از وطن یعنی تنهایی،غریبی و بیگانگی و دوری از عزیزان مان است که باید حال حسرت آن را بخوریم.

سوال این است که چرا ما این زجرها را کشیده ایم و داریم میکشیم؟ به نظر من دلیل بزرگ آن محروم بودن ملت ما از علم است که نتیجهء آن متحد نبودن ملت ما و قوم پرستی ها و رواج بی فرهنگی ها میباشد.عده کمی هم از نعمت علم بهره منده بودند یا به آن عمل نکردند و یا هم قدرت کافی نداشته اند تا بتوانند از پس تمام مشکلات جامعه بر آیند! آیا  اگر اکثریت ملت ما از نعمت بزرگ علم همراه با عمل برخوردار بودند باز هم ما آوارهء دیار غربت می شدیم؟؟

با آن همه تجربیات تلخ،باز هم در این دیار غریبی با کمال تاسف شاهد ان هستیم که بسیاری از ما  از مسولیت هایی که داریم شانه خالی میکنیم،با وجود اینکه ما در اینجا از امکانات تحصیلی خوبی برخوردار هستیم ولی هرگز به فکر تحصیلات خود که هیچ به فکر تحصیلات فرزندان خود هم نیستیم و یا اینکه اکثریت ما به فکر زندگی های تجملی و یا ریخت و پاش های بی جا هستیم در صورتی که میدانیم در افغانستان هزاران انسان نان شب و روز خود را ندارند.

ما حال باید متوجه شده باشیم که قدر ندانستن از تحصیلات معنایش رواج بی فرهنگی است که اگر ما از آن جلوگیری نکنیم امکان بدبختی نسل آیندهء ما را دارد.ما باید فکرش را بکنیم که هموطنان ما با دست خالی در وطن ما به فکر آبادی آنجا هستند ولی ما تا حدودی که از فرصت و امکانات خوبتر و بهتر برخورداریم و دست ما پرتر از آنهاست پس چرا نباید به فکر آبادی وطن خود باشیم.

پس بیاید با هم تعهد کنیم که همیشه متحد و همدل باشیم و قدر موقعیت ها را در اینجا بدانیم،تحصیل کنیم،زحمت بکشیم تا بتوانیم از رنجها و مشقت های مردم خود بکاهیم و مرهمی بر زخم های بی شمار آنان باشیم.اینگونه است که به رسالت دوستی خود عمل کرده و احساس آرامش خواهیم کرد.
--

باید نگذاشت
بالهای نو
مردن را دوباره تجربه کنند